Geleneksel Çin tıbbında yüzyıllardır kullanılan He Shou Wu bitkisi, saç dökülmesinin biyolojik mekanizmalarını hedefleyebildiğine dair yeni bilimsel bulgularla yeniden dikkat çekiyor.
Saç dökülmesinin en yaygın türü olan “androgenetik alopesi” (erkek tipi saç dökülmesi olarak da biliniyor), dünya genelinde milyonlarca insanı etkiliyor.
Genellikle yaşlanmayla ilişkilendirilse de son yıllarda daha genç yaşlarda ortaya çıkması dikkat çekiyor. Hem erkeklerde hem de kadınlarda görülebilen bu durum; şakaklarda saç çizgisinin gerilemesi, tepe ve alın bölgesinde seyrelme, saçlı deride yağlanma, kepek, kaşıntı ve folikül iltihabı gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Erken müdahale edilmediğinde ise ilerleyerek belirgin kellikle sonuçlanabiliyor.
Günümüzde tedavi seçenekleri sınırlı. En yaygın kullanılan iki ilaç “finasterid” ve “minoksidil” etken maddeli tedaviler.
Minoksidil, saçlı deride aktif forma dönüşerek saç kökü hücrelerini uyarırken; finasterid ise testosteronun saç köklerini küçülten dihidrotestosterona (DHT) dönüşmesini engelliyor. Ancak yan etkisi olmayan ve daha etkili tedavilere olan ihtiyaç devam ediyor.
ANTİK BİR BİTKİNİN YENİDEN KEŞFİ
“Journal of Holistic Integrative Pharmacy” adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir derleme, dikkat çekici bir adaya işaret ediyor: Polygonum multiflorum. Geleneksel Çin tıbbında “He Shou Wu” olarak bilinen bu kök bitki, bin yılı aşkın süredir kullanılıyor.
Antik metinlerde “saçı karartan ve özü besleyen” bir bitki olarak tanımlanan He Shou Wu’nun, modern bilimsel araştırmalarla bu iddiaları destekleyen biyolojik etkilere sahip olduğu ifade ediliyor.
Çalışmanın ilk yazarı Bixian Han, “Antik bilgelik ile modern bilimi birleştirdik. Tang Hanedanı’ndan itibaren metinlerde tarif edilen etkilerin, bugün saç biyolojisi hakkında bildiklerimizle şaşırtıcı biçimde örtüştüğünü gördük. Bu bir folklor değil, farmakoloji,” değerlendirmesinde bulundu.
HORMONLARDAN HÜCRE YAŞAMINA ÇOK YÖNLÜ ETKİ
Araştırmalara göre He Shou Wu, tek bir mekanizmaya odaklanan mevcut ilaçların aksine saç dökülmesine yol açan birçok biyolojik süreci aynı anda etkiliyor.
Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında, bitkinin işlenmiş kök özlerinin DHT üretiminden sorumlu 5-alfa redüktaz enzimini güçlü biçimde baskıladığı gösterildi. Emodin ve physcion gibi bileşenlerin, cilt dokusunda DHT seviyelerini düşürdüğü ve saç kökü küçülmesiyle ilişkili androjen aktivitesini azalttığı belirlendi.
Bitkinin aynı zamanda saç kökü hücrelerini erken hücre ölümünden (apoptoz) koruduğu ifade ediliyor. Erkek tipi saç dökülmesinde saçın büyüme evresi kısalırken, He Shou Wu’nun önemli bileşenlerinden TSG adlı maddenin PI3K/Akt yolaklarını aktive ederek hücre yaşamını desteklediği, koruyucu proteinleri artırdığı ve hücre ölümünü tetikleyen sinyalleri baskıladığı bildirildi. Bu etkinin saçın büyüme evresini uzatabileceği değerlendiriliyor.
SAÇ YENİLENMESİNİ TETİKLEYEN SİNYALLER
Derlemede, He Shou Wu’nun saç yenilenmesi için kritik öneme sahip Wnt/β-katenin ve Sonic hedgehog (Shh) sinyal yollarını da aktive ettiğine dair güçlü bulgulara yer veriliyor. Hayvan deneylerinde bitkinin topikal uygulamalarının “uykuda” olan saç köklerini yeniden büyüme fazına soktuğu, saçlı deride β-katenin ve Shh düzeylerini artırdığı gözlemlendi.
Bu sinyal yollarının bozulmasının erkek tipi saç dökülmesinin temel mekanizmalarından biri olduğu biliniyor.
Ayrıca bitkinin IGF-1, VEGF ve FGF-7 gibi saç kökü büyümesini ve damar oluşumunu destekleyen faktörleri artırdığı; TGF-β ve Dkk-1 gibi saç köklerini gerileten baskılayıcı sinyalleri ise azalttığı belirtiliyor. Bu çift yönlü etkinin saç üretimi için gerekli biyolojik dengeyi yeniden kurabileceği ifade ediliyor.
SAÇLI DERİDE KAN DOLAŞIMI DA ETKİLENİYOR
Saç sağlığında çoğu zaman göz ardı edilen bir diğer unsur olan kan dolaşımı da He Shou Wu’nun etki alanı içinde yer alıyor. Araştırmalar, bitkinin saçlı deride mikrodolaşımı iyileştirdiğini, oksijen ve besin taşınmasını artırarak saç kökleri için daha elverişli bir ortam oluşturduğunu gösteriyor.
Bin yılı aşkın süredir kullanılan He Shou Wu, günümüzde Çin’de saç dökülmesine yönelik birçok tıbbi formülün ve onaylı kozmetik ürünün temel bileşenleri arasında bulunuyor.
0 Yorum